مولتی فانکشن

مولتی فانکشن چیست ؟

به عنوان یک مهندس برق ممکن است شما برای اندازه گیری پارامترهای مختلف در بخش های مهم صنعت برق نیاز به تهیه دستگاه های مختلف داشته باشید . چرا که هر کدام از ابزارهای مثل مولتی متر , ارت تستر و میگر و پاورآنالایزر و تستر نشتی جریان و ... هر کدام قابلیت های مختلفی دارند و البته هدف استفاده از هر کدام از آنها با دستگاه دیگر کاملا متفاوت می باشد.

اما خوب است بدانید که در کنار همه این دستگاه ها , ابزاری به نام مولتی فانکشن هم وجود دارد که عملکرد چند دستگاه به صورت جمعی در یک دستگاه وجود دارد . با استفاده از مولتی متر می توانید با هزینه کمتر چند پارامتر مختلف را یکجا اندازه گیری کنید .

در قسمت بعدی تعدادی از ویژگی های دستگاه های مختلف را به صورت جداگانه در یک جدول مشاهده می کنید .

اما توجه به یک نکته بسیار مهم می باشد . اینکه الزاما تمام این ویژگی ها به طور واحد در یک مولتی فانکشن ممکن است وجود نداشته باشد . در واقع می توانیم بگوییم مولتی فانکشن یک دستگاه می باشد که قابلیت انجام چند تست تخصصی برق را در یک بدنه جمع کرده است اما هر مدل ترکیب متفاوتی از تست ها را دارد .

مثلاً ممکن است یک مدل بیشتر برای تست ایمنی تأسیسات طراحی شده باشد و مدل دیگری علاوه بر تست‌های ایمنی، قابلیت‌های پیشرفته‌تری مثل تحلیل کیفیت توان و هارمونیک داشته باشد.

شاید تا همین جای مقاله این سوال برای شما پیش آمده باشد که اگر یک مولتی فانکشن امکان اندازه گیری چند پارامتر را با هم داشته باشد و بتواند به طور همزمان کار چند دستگاه را با هم انجام دهد , پس چرا نیاز به تهیه چند دستگاه مختلف و پرداخت هزینه های گزاف داریم . در پاسخ به این سوال باید به این نکته توجه کنیم که ممکن است یک مولتی فانکشن مثل میگر مقاوت عایقی را اندازه گیری کند یا مثل ارت تستر مقاومت ارت را بررسی کند اما قطعا یک تستر مقاومت عایقی یا ارت تستر به طور تخصصی تر می تواند تست مربوطه را انجام دهد و با رنج های بیشتر , دقت و رزولوشن بالاتر و امکان ثبت و تحلیل داده های بهتر نسبت به مولتی فانکشن عملکر دقیق تری داشته باشد . 

پس این موضوع را این طور می توانیم در ذهن داشته باشیم که دستگاه تخصصی برای  تمرکز عمیق روی یک نوع اندازه‌گیری مولتی‌فانکشن برای ترکیب چند نوع اندازه‌گیری/تست در یک دستگاه، با توجه به امکانات و سطح مدل کارای دارند .

در واقع برای همین مولتی‌ فانکشن مزیت مهمی که می توان تعریف کرد این هست که یک تکنسین برای انجام چند نوع تست، مجبور نیست چند دستگاه جداگانه حمل کند.

اما اگر در یک پروژه‌ای که مثلاً فقط و فقط قصد تست مقاومت عایقی با الزامات خاص و به‌صورت تخصصی  وجود داشته باشد،  میگر تخصصی می تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.

کاربردهای مولتی فانکشن برای تست پارامترهای مختلف الکتریکی

1. یکی از قابلیت هایی که ممکن است در بعضی از مولتی فانکشن ها وجود داشته باشد توانایی اندازه گیری توان اکتیو , توان راکتیو , ضریب قدرت و ... می باشد و می تواند مثل یک پاورمتر عمل کند . همچنین در سطح پیشرفته تر و در صورت توانایی تحلیل هارمونیک می توان از آن مثل یک پاورآنالایزر حرفه ای استفاده کرد .

2. یکی دیگر از قابلیت های که یک مولتی فانکشن ممکن است داشته باشد امکان انجام تست توالی فاز در سیستم های 3 فاز AC می باشد که ترتیب صحیح قرار گرفتن 3 فاز را بررسی می کند . دلیل اهمیت بررسی این موضوع این هست که در بسیاری از موتورهای سه‌فاز، ترتیب فازها جهت چرخش میدان مغناطیسی و در نتیجه جهت چرخش موتور را تعیین می‌کند . در نتیجه اگر ترتیب دو فاز عوض شود، موتور سه‌فاز معمولاً در جهت مخالف می‌ چرخد.

پس تستر توالی فاز قبل از راه‌اندازی تجهیزات سه‌فاز می‌تواند مشخص کند که سیم‌بندی فازها از نظر ترتیب صحیح است یا خیر.

3.در بعضی مدل های مولتی فانکشن ممکن است امکان کار به عنوان RCD تستر وجود داشته باشد . همان طور که می دانید تستر نشتی جریان یا RCD تستر می تواند با اعمال جریان نشتی آزمایشی در یک مدار عملکرد کلید RCD را در هنگام نشتی جریان بررسی کند که آیا کلید RCD به موقع در برابر جریان نشتی واکنش نشان می دهد یا خیر.

4. امکان اندازه گیری مقاومت ارت مهم ترین دلیل ما برای استفاده از ارت تستر می باشد . در بعضی از مدل های مولتی فانکشن این امکان وجود دارد تا با اندازه گیری مقاومت ارت , این موضوع را بررسی کنیم که مثلا در هنگام وقوع پدیده ای مثل صاعقه و ... که به دلیل اضافه ولتاژ ناگهانی , به مسیری برای تخلیه الکتریکی به جایی مثل زمین نیاز داریم و در این شرایط اندازه گیری عدد مقاومت الکتریکی به ما نشان می دهد که سلامت ارت زمین در چه شرایطی هست و آیا امکان تخلیه وجود دارد یا نه . برای این کار با روش هایی مثل ارت تستر 3سیمه , 4 سیمه و ارت تستر کلمپی می توانیم کار کنیم . در مدل های مختلف مولتی فانکشن بسته به ویژگی های آن محصول امکان تست را می توانیم بررسی کنیم .

5. در اینجا می خواهیم در مورد عایق بندی الکتریکی و مفهومی به نام مقاومت عایقی صحبت کنیم . این کار توسط میگر انجام می شود و البته در بعضی مدل های مولتی فانکشن امکان بررسی مقاومت عایقی وجود دارد .

مثلا اگر داخل یک موتور، سیم‌پیچ‌ها باید از بدنه موتور و همچنین از قسمت‌هایی که نباید با آن‌ها اتصال الکتریکی داشته باشند، عایق باشند. در حالت ایده آل عایق اجازه عبور جریان نمی‌دهد؛ اما در حالت طبیعی همیشه مقداری جریان نشتی عبور می کند .

میگر با اعمال یک ولتاژ DC تست نسبتاً بالا، رفتار عایق را بررسی می‌کند و مقاومت عایقی را معمولاً بر حسب MΩ یا GΩ نمایش می‌دهد. در این شرایط اگر عدد به دست آمده مقاومت عایقی بسیار پایین باشد یعنی جریان نشتی بالایی عبور می کند و این یعنی سلامت عایق به دلیل مواردی مثل رطوبت , آلودگی , فرسودگی عایق , آسیب دیدگی سیم پیچ یا کابل و ... در سطح پایین قرار دارد و در اولین فرصت باید اصطلاحات لازم انجام شود . 

6. اندازه گیری امپدانس حلقه اتصال کوتاه مثل دستگاه Loop Tester که ممکن است در بعضی مدل های مولتی فانکشن وجود داشته باشد .